Auteur Archief

Evelien Lageweg

Evelien studeert psychologie en is nu in haar laatste jaar. Ze is een fanatieke hardloopster en heeft een jaartje fanatiek geroeid. Als columniste voor SlimTennis zal Evelien zoveel mogelijk proberen om verduidelijking te geven over het veld ‘sportpsychologie’.

Competitieve angst – Wat is het, hoe ontstaat het en wat kun je ertegen doen?

Competitieve angst - Slim Tennis

Last hebben van onzekerheid en angsten tijdens een wedstrijd, kan tennissers nogal flink in de weg staan. Natuurlijk is iedere speler weleens zenuwachtig of gespannen, maar vaak leidt dit juist tot betere prestaties. Wanneer je prestaties echter slechter worden door je angsten, onzekerheid of stress, dan wordt het misschien eens tijd om hier wat meer aandacht aan te besteden.

Oorzaken van competitieve angst

Competitieve angst is een angst die ontstaat bij tennissers of andere sporters tijdens een wedstrijd. Het is de angst om te verliezen, de angst dat de tegenstander beter is, die beslag legt op de sporter. Competitieve angst ontstaat door de angst om te falen (faalangst), een lage interne locus of control en een hoge externe locus of control.

Iemand met een hoge externe locus of control, gelooft dat zijn of haar spel wordt bepaald door de omgeving of invloeden van buitenaf. Een hoge interne locus of control daarentegen geeft het gevoel zelf het heft in handen te hebben.

Oftewel: sporters met een hoge interne locus of control, hebben weinig tot geen last van angst tijdens competities. Sporters met een hoge externe locus of control hebben juist erg veel last van angst tijdens competities. Bij een gebrek aan interne locus worden mensen onzeker over zichzelf en geloven dat de ander, de tegenstander, het spel kan en zal bepalen.

Ook depressiviteit en alexithymia zijn voorspellers van competitieve angst. Depressie kenmerkt zich door gevoelens als onzekerheid, angst, nergens meer plezier aan kunnen beleven, energieverlies (extreme vermoeidheid) en een laag concentratievermogen.

Alexithymia heeft meer te maken met problematiek in het beschrijven en onderscheiden van gevoelens. Mensen die lijden aan alexithymia zijn meer gericht op de buitenwereld dan op de innerlijke beleving. Dit staat vertrouwen in het spel in de weg, waardoor mensen die hieraan lijden al van te voren bang worden voor de competitie.

Tennissers die last hebben van competitieve angst, hoeven niet perse bovenstaande klachten te hebben. Vaak komt competitieve angst voort uit onzekerheid en vermoeidheid. Vooral onder hoge druk staan en hoge verwachtingen van anderen (coaches, ouders, supporters) kunnen de angst verhogen. Mocht je hier last van hebben, weet dan dat je niet de enige bent! Ook topsporters kennen dit fenomeen.

Wat kun je doen aan competitieve angst?

Hoewel competitieve angst een lastige vorm van angst is om mee om te gaan, zijn er gelukkig wel oplossingen voor. Deze oplossingen komen je echter niet aanwaaien, je zult er zelf actief mee aan de slag moeten gaan.

  • Zelfspraak, en dan natuurlijk positieve zelfspraak, blijkt zeer positief te werken in allerlei competitieve sporten. In plaats van denken het gaat fout, ik kan dit niet, is het de bedoeling dat je bijvoorbeeld denkt ik kan dit, ik blijf me focussen, ik ben supergeconcentreerd.
  • Ontdek waar je negatieve gedachten en onzekerheden vandaan komen. Begrijpen waarom je ze hebt, is vaak belangrijker dan begrijpen hoe je ermee om moet gaan!
  • Visualisering: Beeld je in dat je een wedstrijd speelt. Doe dit zo nauwkeurig en gedetailleerd mogelijk. De truc is om jezelf volledig te ontspannen tijdens deze visualisatie. Tijdens de werkelijke wedstrijd zullen je spieren zich sneller ontspannen en heb je meer controle over je gedachten, je spieren en je ademhaling.
  • En bovenal: Blijf kalm en rustig!

Hoe kijk jij tegen competitieve angst? Laat het ons weten. Laat hieronder een reactie achter.

Referenties

J. Palazzolo and J. ArnaudAnxiety and performance: From theory to practice
A. Hatzigeorgiadis, E. Galanis, N. Zourbanos, Y. TheodorakisSelf-talk and Competitive Sport Performance
R.W. Coelho, B. Keller, K.M. Kuczynski, et al.Use of multimodal imagery with precompetitive anxiety and stress of elite tennis players
J. Arnoud, O. Codou, J. PalazzoloLink between locus of control and competitive anxiety: Study of 150 high-level tennis players

Visualisatie als mentale training

Visualisatie Chris Evert

Hoewel er sinds lange tijd al veel trainingen bestaan voor onder andere techniekverbetering, het warm maken en afkoelen van onze spieren, het verbeteren van duurloop en kracht, ontstaan er ook steeds meer trainingen die je kan volgen voordat je überhaupt in je tennisschoenen stapt.

We hebben het hier over mentale trainingen, die veelal gebruikt worden door toptennissers. En ja, dat las je goed, mentale training! Je kunt niet alleen je lichaam, maar ook je brein trainen. Je hersenen trainen door middel van een mentale work-out is niet alleen goed voor je lichaam, maar het werkt ook als een extra boost om alles uit je training te halen wat erin zit. Het motiveert en het geeft je zelfvertrouwen!

Mentale trainingen zijn bedoeld om aandacht te verkrijgen over datgene wat je gaat doen. Dit kan gericht zijn op het leren van een nieuwe techniek, maar het kan ook bedoeld zijn om je lichaam voor te bereiden op een wedstrijd. Het belangrijkste is dat je je tijdens je fysieke training beseft wat je hebt geleerd en waar je op moet focussen.

Visualisatie

Een veel gebruikte mentale training is visualisering. Visualisatie technieken zijn lange tijd terug ontworpen door sportpsychologen en worden tot op de dag van vandaag veel gebruikt. Tennis kampioene Chris Evert onderzocht de strategieën van haar tegenstandster en gebruikte die in haar mentaal gevisualiseerde wedstrijd. Jack Niklaus, een van ’s werelds beste golfers, schreef Ik heb nooit een golfslag gemaakt, zelfs niet in de training, zonder dat ik een zeer scherp in-focus beeld ervan had in mijn hoofd… Als een film in kleur. Ook hedendaagse coaches en sporters maken gebruik van deze visualisatietechniek.

Visualisatie houdt in het tot in detail inbeelden van een bepaalde beweging, techniek of snelheid van de sport die je beoefent. Hoe gedetailleerder, hoe beter; de kleuren van je schoenen, je kleding, de baan waarop je traint, de geur en de manier waarop je jezelf neerzet moeten overeen komen met de werkelijkheid. Dit leidt, volgens onderzoek (van onder andere R.M. Suinn) tot een verbetering van de werkelijke prestatie.

Wanneer gebruik je visualisatie?

Visualisatie wordt gebruikt voor verschillende doelen, waaronder verbetering van techniek, uitsluiten van verkeerde bewegingen, voorbereiding op de overgang van een normale training naar een competitie, verhoging van motivatie, maximalisering van kracht en verlenging van afstanden.

Visualisatie is maar één van de vele mentale technieken die tegenwoordig worden gebruikt. Het is dus niet gezegd dat dit de enige manier is op een bepaald doel te bereiken. Maar, mocht je nog geen ervaring hebben met deze techniek… Probeer het dan eens uit! Wie weet kom je tot nieuwe inzichten over jouw techniek, bewegingen of je uithoudingsvermogen. Voor een concrete manier hoe om te gaan met visualisatie bij tennis, lees onze Slim Tennistip Nr. 13 – Maak Visualisatie Onderdeel van je Training.

Heb jij al ervaring met visualisatie? We zijn benieuwd of het voor je werkt, hoe je visualiseert, en wat. Deel het hieronder. Plaats een reactie en help andere tennissers om hier beter in te worden.

Referenties

Richard M. SuinnMental Practice in Sport Psychology: Where Have We Been, Where Do We Go?
C. Fabre, K. Chamari, P. Mucci, J. Massé-Biron, C. PréfautImprovement of Cognitive Function by Mental and/or Individualized Aerobic Training in Healthy Elderly Subjects