Auteur Archief

Frans Folkvord

Frans Folkvord is een gediplomeerde sportpsycholoog. Hij heeft al tientallen sporters geholpen met hun mentale uitdagingen en begeleid naar optimaal presteren. Hij is promovendus aan de Universiteit van Amsterdam en geeft sportpsychologie les aan hogeschool studenten. Frans heeft in het top van de het Nederlandse jeugdtennis meegedraaid en speelt nog steeds actief op categorie 2/3 niveau.

Mentale veerkracht is trainbaar

Stan the man - entale veerkracht

Heb jij ook zo genoten van Stanislas Wawrinka tijdens de Australian Open? Waar hij zijn bijnaam Stan the Man eer aan deed, door van zowel de nummer 1 als de nummer 2 van de wereld te winnen? In vrijwel alle media werd hij weggezet als een speler die zich in mentaal opzicht tot een hoger niveau wist te tillen door de sportpsychologische begeleiding die hij zou hebben gekregen.

Waar een tijd terug nog veel mensen twijfelden aan het aandeel dat mentale vaardigheden zou kunnen hebben in het bereiken van topprestaties, wordt het nu gezien als datgene wat noodzakelijk is om zich te onderscheiden van de rest. Erg oneerlijk voor de atleten uiteraard, maar daar zijn journalisten en het publiek niet altijd mee bezig. In de media werden nu zijn coach en mentale trainer er bij gehaald om te kunnen verklaren waarom hij nu wel in staat was het toernooi op zijn naam te zetten en de spannende wedstrijden te winnen, terwijl dat voorheen niet altijd het geval was.

Hoe anders was “Stan the Man” tijdens de Davis Cup confrontatie van Zwitserland tegen Kazachstan. De relatief onbekende tegenstanders van de grote superheld Roger Federer en de kersverse grand slam winnaar Stanislas Wawrinka zouden toch geen probleem moeten worden voor de twee Zwitsers. Zoals wel vaker in de sportwereld betekenen de gegevens zoals die op papier staan veel minder dan mensen zouden willen geloven. Dat maakt sport juist ook zo mooi. En daarom spelen we ook zo graag tegen spelers van wie we op papier al hebben verloren.

De kracht van de underdog positie

Die underdog positie kan ons tot een hoger niveau tillen, omdat we ontspannen zijn. We hebben iets te winnen. Maar wanneer jij diegene bent die op papier al heeft gewonnen of zou moeten winnen, die van zichzelf echt niet mag verliezen, die vindt zulke partijen een stuk minder leuk. En verliest om die reden dan ook vaak. Je bent namelijk meer bezig met niet willen verliezen in plaats van de wedstrijd te spelen zoals die is.

Het gevaar van hoge verwachtingen

Wie de Davis Cup ontmoeting heeft gezien zag een hele andere Stanislas Wawrinka. Een extreem zenuwachtige, onzekere, en op veel momenten falende speler, die zijn emoties maar minimaal onder controle had. Rackets gingen naar de grond en werden gebroken, hij vloekte en schreeuwde, en 2 van de 3 wedstrijden tegen relatief onbekende spelers werden verloren. De mentale veerkracht die Wawrinka liet zien tijdens het eerste Grand Slam toernooi van dit jaar leek weggevlogen. Hoe is dit verschil mogelijk zou je je kunnen afvragen.

Mijn verklaring voor dit verschil, hierbij moet ik vermelden dat ik Wawrinka helaas(!) niet persoonlijk heb kunnen vragen naar de verklaring, is dat de Davis Cup wedstrijden significant verschilden van de wedstrijden op de ATP-tour. Een aantal verschillen zijn dat in zijn geboorteland Wawrinka wordt toegejuicht in zijn eigen taal en schrijven de media kritische stukken die hij sneller voor ogen krijgt.

Ten tweede zitten vele bekende, en voor hem emotioneel belangrijke mensen op de tribune, en verwachten deze mensen vaak dat hij uit liefde voor de natie van de voor hen onbekende tegenstanders gaat winnen. Die druk is anders, misschien zelfs groter, dan tijdens de andere toernooien, waarin hij alleen voor zijn eigen ranglijst en bankrekening speelt. Maar misschien wel belangrijker is dat alle factoren hem er onbewust op wijzen dat hij die onstuimige, soms agressieve speler is, die moeite heeft om zijn emoties en zenuwen onder controle te houden tijdens belangrijke wedstrijden.

In het buitenland, met name in het altijd “relaxte” Australia, voelt hij zich vrijer, en kan hij meer die persoon zijn die hij wil zijn. Ook op de baan. Ontspannen, rustig, en zelfverzekerd. In Zwitserland wordt hij er automatisch, en daarom enigszins buiten zijn controle, op gewezen dat hij een mix is van zijn genen en omgeving, waar hij jarenlang mee geworsteld heeft. Dit is niet alleen te zien bij “Stan the Man”, maar ook bij de internationale toppers die in eigen land moeite hebben om verder te komen tijdens de grote toernooien, zoals bijvoorbeeld Samantha Stosur op de Australian Open, of een Amélie Mauresmo in Parijs, een Andy Murray op Wimbledon. De druk die tijdens die toernooien komt kijken is voor veel spelers toch anders dan de normale druk.

Mentale veerkracht trainen?

Sportpsychologische begeleiding is dan ook iets wat kan helpen om vaker, constanter, en beter met die druk om te gaan. Kun je goed omgaan met tegenslagen en wedstrijdsspanning tijdens de ene wedstrijd, dan wil dat niet zeggen dat je er onder alle omstandigheden goed mee om kan gaan.

Heb jij ook last van wedstrijdspanning en externe factoren die je spel dusdanig beïnvloeden dat je er wat mee wilt doen? Neem dan gerust contact op. Mijn naam is Frans Folkvord. Ik ben een ervaren sportpsycholoog en ik heb al vele sporters geholpen om meer uit sport te halen.

Mentale training in tennis

Djokovic mentale training slim tennisIn steeds meer landen maken sporters gebruik van de kennis die sportpsychologen in huis hebben. Waar sporters in Amerika en Australië al langere tijd de kennis uit de sportpsychologie omarmen, zie je ook steeds meer aandacht komen in de Europese landen. Met name in de sporten die minder moeite hebben om te moderniseren, zoals hockey en triatlon, maar ook steeds meer in de wat conservatievere sporten zoals tennis en voetbal. Aangezien tennis een sport is waarbij actieve momenten vaak worden afgewisseld door passieve momenten leent deze sport zich uitstekend voor mentale training om zodoende de prestatie te bevorderen. Waarom twijfelen zoveel tennissers dan nog?

Wie de laatste tijd Roland Garros heeft gevolgd heeft waarschijnlijk opgemerkt dat de spelers nauwelijks voor elkaar onder doen qua fitheid en technische slagen. “Oude rotten” in het vak, zoals Haas en Robredo, bezitten naast het technische arsenaal een uitmuntende fysieke conditie, waardoor ze beide in de kwart finale van Roland Garros staan. Maar wat ze nog meer kenmerkt als topspelers is hun enorme mentale weerbaarheid. Beide zijn enorm goed in het omgaan met tegenslagen en zich kunnen blijven focussen op datgene wat ze moeten doen, in plaats van op allerlei randzaken die hun spel negatief beïnvloeden. Veel journalisten van verschillende kwaliteitskranten is dit ook opgevallen.

Hebben Nederlandse toptennissers mentale training nodig?

Haase mentale training slim tennisEen mooi voorbeeld hiervan zijn de wedstrijden van de Nederlandse tennissers op Roland Garros. De sportjournalist van de Volkskrant volgde Roland Garros op de voet en schreef een aantal kritische artikelen over de Nederlandse tennissers. Volgens de journalist liet Robin Haase zich in de tweede ronde het kaas van zijn brood stelen door de provocaties van de Poolse Janowicz. Arantxa Rus weet niet meer hoe ze moet serveren, de nummer 1 van de Nederlandse dames Kiki Bertens heeft te vaak onrust in haar hoofd waardoor ze niet structureel kan presteren, en Thiemo de Bakker is nog steeds aan het zoeken naar de juiste structuur van zijn profcarrière. Allemaal aspecten waar een sportpsycholoog ideaal van pas zou komen, die echter niet wordt ingeschakeld door de meeste van hen.

De vraag van de tennissers is of de investering in mentale training zich terug betaalt in betere prestaties. Terwijl Kiki Bertens meerdere malen openlijk heeft toegegeven veel baat te hebben van de mentale training en -begeleiding, blijft Rus steken bij een goedbedoelde maar weinig effectieve schop onder de kont van de coach.

Mentale weerbaarheid maakt het verschil tussen toptennissers

Niet alleen de Nederlandse tennissers worden kritisch gevolgd door de pers. Andy Murray is elk jaar weer aan de orde van de dag in het Verenigd Koninkrijk, zeker wanneer Wimbledon weer bijna begint, en met name zijn mentale weerbaarheid is jaren een gespreksonderwerp geweest. Nu hij met zijn nieuwe coach aan de slag is gegaan oogt de Schot veel rustiger en zelfverzekerd, waardoor zijn prestaties ook enorm zijn verbeterd.

Frans toptennissers mentale training slim tennisDe Franse tennissers kregen er in een artikel van langs door de toernooi directeur van het Franse Open, die stelde dat de Franse toppers altijd subtoppers zullen blijven als ze niet aan hun mentale vaardigheden gaan werken. Het vergt mentale sterkte om een Grand Slam te winnen. En die bezitten de Franse tennissers niet. Althans volgens de toernooi directeur.

In interviews met toppers als Djokovic, Nadal en Federer komt dan ook steevast naar voren dat de mentale kracht het verschil maakt tussen de topspelers en de wat lager gerangschikte spelers.

De vraag is natuurlijk of mentale weerbaarheid te trainen is. De wetenschappelijke literatuur toont aan van wel. Nu nog het geloof van de trainers en de sporters die baat bij mentale training kunnen hebben.