Omgaan met zenuwen is een vaardigheid die elke tennisser moet ontwikkelen. Breakpoints, setpoints en tiebreaks verhogen je hartslag. Je lichaam kan trillen. Je gedachten versnellen.
Veel spelers proberen dit op te lossen door “positief te denken”. Maar op belangrijke punten is niet de inhoud van je gedachten het probleem — het is het feit dát je in je hoofd zit.
Wie wil leren omgaan met zenuwen, moet eerst begrijpen waar ze vandaan komen.
De bron van zenuwen
Zenuwen hebben drie effecten:
- Fysiek – verhoogde hartslag, spanning, trillen
- Mentaal – analyseren, twijfelen, scenario’s doorlopen
- Emotioneel – angst, onzekerheid, frustratie
Deze drie beïnvloeden elkaar continu.
Een speelster zei ooit tegen mij dat haar mentale toestand “prima” was, omdat ze zichzelf bleef oppeppen. Tegelijk voelde haar lichaam onrustig en gespannen.
Dat was geen mentaal stabiele toestand. Dat was overcontrole.
Wie zichzelf constant motiveert tijdens belangrijke punten, zit meestal te veel in het hoofd. Dat vergroot competitieve angst. Zie ook het artikel over competitieve angst voor een bredere uitleg van hoe prestatiedruk ontstaat.
Omgaan met zenuwen door automatisme
Op belangrijke punten heb je geen extra motivatie nodig. Je hebt structuur nodig. Daarom werken vaste routines, zoals:
- Een vast aantal keer de bal stuiteren
- Dezelfde ademhaling vóór elke return
- Altijd je snaren rechtzetten na een punt
- Een vaste blikrichting tussen punten
Niet omdat ze “magisch” zijn. Maar omdat ze je aandacht verplaatsen van analyseren naar uitvoeren. Zodra een routine een automatisme wordt, verklein je de ruimte voor twijfel en kom je dichter bij de flow-toestand waarin je zonder overanalyse speelt..
Dit sluit direct aan bij tennistip 18 over service en rituelen, waarin het belang van ritualisatie wordt uitgewerkt. Bekijk ook tennistip 37 over uitserveren van wedstrijden.
Belangrijke punten zijn geen aparte categorie
Spelers behandelen belangrijke punten vaak als iets bijzonders. Dat creëert druk.
Een belangrijk punt is technisch gezien niets anders dan een volgend punt. De betekenis geef jij eraan.
Wanneer je leert omgaan met zenuwen door:
- je fysieke spanning te reguleren,
- je aandacht te verplaatsen,
- en je routine te vertrouwen,
verliest het moment zijn dreiging.
Je hoeft zenuwen niet te elimineren. Je moet leren functioneren mét zenuwen.
Lees verder in het overzicht van mentale tennistips.
Deze tip raakt direct aan de mentale vaardigheden Emotieregulatie en Focus binnen het Triple-5 model.
Werk gestructureerd aan je mentale spel
Wil je mentale training niet aan het toeval overlaten? Ontdek hoe het Slim Tennis systeem je helpt om focus, emotieregulatie, vechtlust en momentum doelgericht te trainen. Het systeem is gebaseerd op het Triple-5 model dat ook wordt uitgewerkt in het boek The Mental Habits of Winners.
Blijft elke keer weer een plezier om de tips te lezen. Ze zijn namelijk zo breed inzetbaar, niet alleen voor tennis spelletjes. Ga zo door!
Hoi Joost,
Dank voor je reactie en positieve terugkoppeling.
Ik ben het met je eens vwb die reactie. Al is de reactie “er zat meer in” op zich niet nuttig op zijn best, er is een scenario waarin het onderdeel maakt van een positieve en nuttige gedachtengang.
Stel dat de focus en gedachtengang van Huta Galung is op wat hij anders had moeten doen, dan is dat positief. Hij leert dan van de wedstrijd. Ziet er positiviteit in. Creërt indirect een alternatief scenario in zijn hersenen die zijn zelfvertrouwen goed doet. Allemaal positief.
Maar de vraag is dus of dit achter zijn opmerking schuilt of iets wat juist destructief is voor zijn vertrouwen en vermogen om te leren van verlies.
Zo ook van de nog veel negatievere opmerking dat iemand niet goed genoeg is. Meestal destructief, maar er zijn mensen die zich zo uitdrukken terwijl hun gedachtengang vervolgens een focus heeft op leren en alternatieve positieve scenario’s bedenken.
Desalniettemin, mijn mening is dat die opmerkingen op zijn best niet helpen, ook wanneer ze niet destructief zijn.
Ik hoop dat je hier iets aan hebt.
Thanks voor het volgen van de tips.
Met sportieve groet,
Ajdin
Hoi,
Ik geniet erg van jullie tips. Ik geef workshops over motorisch leren en heb eigenlijk de laatste tijd die workshops de titel ‘onbewust bekwaam’ meegegeven. Ik geloof erg in impliciet of indirect leren.
Ik heb niet echt een vraag over het stukje flow. Alhoewel mij stelling is dat je door ‘onbewust bekwaam’ te blijven, veel meer in de flow kan blijven of komen, omdat er een heleboel bewuste gedachten over het bewegen niet binnen komen.
Dus mijn vraag: ik hoor de laatste tijd sporters en ook b.v. Huta Galun in Rotterdam zeggen: “Er had meer ingezeten”. Dit lijkt mij vanuit sportpsychologisch oogpunt een niet zo handige opmerking. Er spreekt ‘ontevredenheid’ uit maar ook een soort ‘verwachtingspatroon’. En ook een beetje de schuld buiten jezelf neerleggen/excuses. Ik weet niet zo goed hoe ik het moet omschrijven, maar in ieder geval gaan mijn haren een beetje overeind staan bij die opmerking. Doet mij ineens denken aan Erben Wennemars die dan gewoon zei: “ik was gewoon niet goed genoeg net”.
Ik ben benieuwd hoe jullie er tegen aan kijken.
Hartelijke groet, Joost Hes
Dank voor je reactie Jacqueline. Heel toevallig dat ik deze nu bekijk – ik hoop dat het goed gaat met je dochter. Mochten jullie nog steeds geïnteresseerd zijn in een coaching sessie, meer info vind je hier: https://www.slimtennis.nl/mental-coaching/
Met sportieve groet,
Ajdin
Beste Ajdin, Mijn dochter van 11 jaar leest regelmatig je tennis tip en heeft er veel aan. Bedankt dat je dit zo onbaartzuchtig deelt. mvg, Jacqueline
Ps : Ze is erg emotioneel op de baan en erg perfectionist naar zichzelf. Als er een workshop , prive coaching of een andere vorm van lezingen dan horen we het graag.